Het enneagram werd van oorsprong in een mondelinge traditie doorgegeven. Omdat het enneagram over emotionele drijfveren gaat laat het zich niet zo gemakkelijk schriftelijk vangen. Door de jaren heen zijn er talloze vragenlijsten ontwikkeld waarmee je je type zou kunnen achterhalen. Hoewel de uitkomsten van zulke lijsten een groot waarheidsgehalte lijken uit te stralen is het tegendeel het geval. Een van de lastige dingen bij het zelf invullen van standaard vragenlijsten is, dat het erg moeilijk is objectief naar jezelf te kijken. Zo kun je bv. geneigd zijn sociaal wenselijke antwoorden te geven; of je bent je niet altijd geheel bewust van je eigen denk- en gedragspatronen; of je interpreteert de terminologie van het enneagram op een andere wijze dan de bedoeling is enz.
De Amerikaanse enneagrampionier Helen Palmer ontwikkelde een interviewmethode om types te traceren. Een interview biedt de mogelijkheid om dieper door te vragen naar iemands werkelijke drijfveren. Ook kan de interviewer bij inconsistente antwoorden checken welk van de antwoorden het juiste is. Een ander voordeel van het type-interview is dat je in contact komt met je type. Voorwaarde is wel dat het interview wordt afgenomen door een geoefende enneagraminterviewer.
Een type-interview garandeert niet altijd één type als uitkomst. Sommigen gaan met twee of drie nummers naar huis. Het heeft dan meer tijd nodig om er achter te komen. Het is dan nuttig je meer in die verschillende type-beschrijvingen te verdiepen. Zeker is dat het type-interview je richting geeft en dichter bij jezelf brengt.
Een type-interview kan ter voorbereiding van de enneagramcursus plaatsvinden, erna of los ervan. Een interview duurt 90 minuten waarvan 60 min. bevraging en 30 min. feedback over jouw mogelijke type. De kosten zijn € 90,-, te voldoen via de betreffende cursusleider.
Jacqueline Piederiet is psycholoog en enneagramconsultant. Ze doceert sinds 1994, als een van de eersten in Nederland, het enneagram. Ze vertaalde en bewerkte twee bestsellers van de Amerikaanse enneagramauteur Helen Palmer tot het basisboek Handboek enneagram. Van Palmer leerde ze iemands enneagramtype te bepalen met behulp van een interview. Inmiddels heeft zij bij ruim 3.000 mensen een type-interview afgenomen. Vanuit haar bureau Piederiet Consultancy verzorgt zij enneagramtrainingen bij de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en de transportsector. Voor haar eigen inspiratie, ontwikkeling en deskundigheidsbevordering is ze sinds 2001 student bij de Ridhwan school van A.H. Almaas. (Zie www.piederietconsultancy.nl)
Lees hieronder verder over het enneagram in een uitgebreid interview met Jacqueline.
Eind jaren negentig maakte ik voor het eerst kennis met het enneagram. Een collega gaf mij een boek met de titel Het enneagram, een weg naar zelfkennis, van Richard Rohr. Hij zei: “Volgens mij heb jij een type Twee”. Ik las de beschrijving van dit type en herkende mijzelf meteen in de Gever. Ik vond ook wel wat herkenning in een aantal andere typen, maar de Twee paste mij het best.
De kennis van het enneagram maakte me meer bewust van mijn gewoontepatronen. Ik kreeg antwoord op vragen als: “Wat doe ik?” “Waarom doe ik het?” en “Waarom kan ik het zo moeilijk laten?” Ook leerde ik aan de hand van het enneagram anderen beter begrijpen.
Wat me aanvankelijk het meest verbaasde was dat niet iedereen de wereld zag zoals ik hem zie. Dat er nog acht andere levensvisies zijn was voor mij een ontdekking. Ik kon mij vroeger bijvoorbeeld enorm ergeren wanneer anderen niet altijd onmiddellijk behulpzaam waren als de situatie daar in mijn ogen om vroeg. Dan dacht ik“Zie je dan niet dat hij of zij hulp nodig heeft?.”
Nu ik de negen typen goed ken weet ik waar de prioriteiten van de acht andere typen liggen. Dat scheelt ergernis èn ik kan beter met anderen communiceren omdat ik hun kijk op de werkelijkheid zie. Ik ben me nu ook vaker bewust van wanneer ik reactief of responsief ben. Met andere woorden; ik zie vaker in wanneer ik reageer vanuit mijn ‘type Twee patroon’ (reactief) of wanneer ik mijn reactie bewust afstem op de situatie zoals die is in het ‘hier en nu’ (responsief).
Het enneagram is mensenkennis. Dagelijks communiceren wij voortdurend met anderen. Communicatie is een ‘voertuig’ voor informatieoverdracht. Het is nodig om te kunnen samenwerken en te kunnen samenleven. De negen enneagramtypen hebben ieder hun eigen gebruiksaanwijzing en spreken ieder hun eigen taal. Kennis hiervan werkt in onze communicatie als ‘smeerolie’.
Daarnaast geeft het enneagram inzicht in het verschil tussen het ‘valse zelf’ (egostructuur of enneagramtype) en het ‘ware zelf’ (essentie). Het enneagram helpt je om je ‘valse zelf’ te leren onderscheiden van je ‘ware zelf’. Het brengt je in contact met wie je van nature bent.
Wat mij betreft bewijst het enneagram als (spiritueel) model zijn grond van waarheid door het feit dat ‘het werkt’. Spirituele zaken laten zich niet vangen door onze objectieve wetenschap die zegt dat wat we niet kunnen meten niet bestaat en dus niet waar is.
Het enneagram (ennea is Grieks voor ‘negen’) is een eeuwenoud systeem. Gurdjieff , een invloedrijke spirituele leraar van begin twintigste eeuw, ontdekte het enneagram in Afghanistan en introduceerde het in het Westen.
Gurdjieff was een tijdgenoot van Freud. Freuds inzichten over het begrip ‘persoonlijkheid’ waren toen nog geen algemeen gedachtegoed. Gurdjieff gebruikte het enneagram dan ook niet als persoonlijkheidsmodel. Hij verklaarde er spirituele en esoterische zaken mee zoals bijvoorbeeld de Wet van Drie en de Wet van Zeven.
De toepassing van het enneagram als persoonlijkheidsmodel ontstond pas in de jaren zestig in de VS onder leiding van de Amerikaanse psychiater Claudio Naranjo.
Dat het enneagram ‘waarheid’ bevat kan moeilijk wetenschappelijk bewezen worden. In de VS worden momenteel pogingen gedaan valide en betrouwbare meetinstrumenten (met name vragenlijsten) te ontwerpen op basis waarvan men zijn ennea-type kan scoren. Het probleem hierbij is dat het type bepaald wordt door onderliggende drijfveren. Deze zogenaamde ‘drivers’ bepalen wat voelt, denkt en doet. Meestal zijn mensen zich niet bewust van hun innerlijke drijfveren en geeft men graag sociaal wenselijke antwoorden. Bijvoorbeeld: type Drie geeft op de vraag “Waarom werk jij hard?” liever als antwoord “Omdat ik dat leuk vind” dan dat hij aankruist “Omdat ik niet mag falen van mezelf en graag veel indruk op anderen wil maken”. Kortom het vereist een redelijke mate van zelfkennis om een test naar waarheid te kunnen invullen.
Sommigen zien meteen in welk type ze hebben. Voor anderen duurt de zoektocht langer. Soms lezen mensen een enneagramboek en fixeren zich dan op een paar karaktertrekken van een type waarmee ze zich kunnen identificeren. Ze denken dan dat dat hun type is. Maar om te weten welk type je hebt moet je eerst het enneagram als totaal kunnen bevatten en van elk type een volledig beeld hebben. En als je dat hebt kun je beginnen te voelen welk type het meest bij je past.
Een goede manier om je type te bepalen is via een type-interview met een ennegramdeskundige. De interviewer vraagt niet alleen naar uiterlijk gedrag maar kan ook doorvragen naar iemands innerlijke drijfveren.
Mensen zijn het niet altijd eens met mijn typering. Ik weet ook vaak niet honderd procent zeker welk type ik tegenover me heb. Ik heb inmiddels wel veel ervaring met het inschatten van iemands type. Bij verschil van mening ga ik graag in gesprek omdat ik altijd nieuwsgierig ben naar ‘hoe het zit’. En meestal komen we er samen wel uit. Soms heeft het even tijd nodig voor het kwartje valt.
Sterker nog, we zijn beperkt omdat we voor een groot deel onbewust handelen, denken en voelen vanuit die ene visie met bijbehorende gewoontepatronen die ons typeert. Als we ons bewust worden van deze patronen krijgen we meer ruimte en vrijheid om te reageren zoals we dat zelf willen.
Nee, tenzij je een meervoudige persoonlijkheid hebt.
Nee, het type vormt zich de eerste drie levensjaren. Dat wil zeggen dat je naar mate je ouder wordt je kinderlijke onbevangenheid kwijtraakt en steeds meer leeft volgens het zelfbeeld van je ego (en dat is je type). De ontwikkeling zit hem erin dat je je steeds meer bewust wordt van dat zelfbeeld, dat je dat met mededogen onderzoekt en uiteindelijk steeds meer ‘loslaat’ waardoor je je onbevangenheid weer terugkrijgt zodat je meer kunt ‘zijn’ wie je oorspronkelijk bent. Je bent er je levenlang zoet mee om dit te bereiken. Ze noemen het persoonlijke ontwikkeling.
Het enneagram komt pas tot leven als je eerst met alle negen typen hebt kennisgemaakt en dat doen we in de workshop.
Hoewel de basisopzet van mijn workshops enneagram al jaren ongeveer dezelfde is, is het verloop en de uitkomst van de workshop steeds weer anders. Het hangt ondermeer af van welke typen we in de groep hebben, hoe het niveau van persoonlijke ontwikkeling is en waar de belangstelling van de deelnemers naar uit gaat. Wat in elk geval aan de orde komt, is het bepalen en/of checken van het ennea-type van de deelnemers. Daarnaast maak je kennis met de acht andere typen. Een aantal typen zijn life in de groep aanwezig en daar maak ik gebruik van. En je leert ook hoe je het enneagram kan toepassen in de dagelijkse praktijk.
Met het inbrengen van cases bedoel ik dat je een situatie inbrengt uit werk of privé waarin je bijvoorbeeld vaak met iemand botst. We analyseren deze situatie aan de hand van het enneagram en kijken hoe we de zaak eventueel vlot kunnen trekken.
Waarschijnlijk wel. Je merkt het omdat je in de workshop leert je eigen en de acht andere types te observeren. Door dit te doen ga je meer waarnemen van wat er is. Vergelijk het met een straat waar je elke dag doorheen fietst zonder bewust naar de huizen te kijken. Als je dat eenmaal wel gaat doen, zie je steeds meer en dus beter hoe die straat er werkelijk uitziet.
Het enneagram is mijn tweede natuur geworden. Zonder bewust altijd iedereen in te willen delen heb ik twee voelsprieten ontwikkeld die mij informatie toespelen over iemands mogelijke type.
Ik vind mensen, inclusief mijzelf, een wonder der natuur. Ik blijf nieuwsgierig en probeer steeds in liefdevolle verwondering te zijn tegenover wie of wat zich in mijzelf aandient.
Wat is het enneagram? Het enneagram (ennea is Grieks voor 'negen') is een model dat negen menstypen beschrijft. De indeling in negen typen is gebaseerd op iemands inner...
Wil je inzicht krijgen in wat we precies doen aan training en opleiding in het basisjaar? Dan kan dit boek je daarbij helpen. Je kunt hier de pfd-verzie van dit boek bestellen.
