Een interview met Petra van Spanje over haar  ervaringen tijdens de Stilteretraite

Hoe ben je er op gekomen om deel te nemen aan een Stilte retraite?

Tijdens de opleiding op het Centrum voor Zijnsoriëntatie heb ik ontdekt dat ik vroeger als kind al erg van rituelen hield. Ik ben Katholiek opgevoed en ik herinner me mezelf in het kerkkoor op het podium in de kerk. Het was tijdens een Paasviering dat ik de kerk inkeek en al die mensen zag, iedereen had een kaars in de handen. Zo werd het licht aan elkaar doorgegeven. Het gevoel wat ik daarvan kreeg, zal ik nooit vergeten. Nu weet ik dat het me raakte in mijn wezen. Ik werd er rustig van en stil van binnen.

Dat is vermoedelijk ook de reden dat ik via de verpleging terecht ben gekomen in het theater. In mijn huidige werk, ik geef 3 à 4 dagen in de week drama aan brugklassers en 2e klassen op het VMBO, merk ik ook dat leerlingen altijd positief reageren op rituelen, bijvoorbeeld tijdens het kringgesprek of in de vaste structuur die ik naleef tijdens mijn dramalessen. Het geeft op de een of andere manier houvast in het moment. Om helemaal hier aanwezig te zijn.

Toen ik het Basisjaar deed heb ik een paar keer tijdens een sessie ervaren hoe fijn het is om voor mezelf te buigen. Een teken van respect te tonen en me over te geven aan wat er is. Er zit voor mij een stuk serene acceptatie in. En Stilte.

Na twee Stilte Zondagen heb ik mezelf een Stilte Zomerretraite cadeau gedaan. Dit was een hele bijzondere ervaring. Na deze retraite ben ik veel gaan schrijven over mijn intense ervaringen, bijvoorbeeld hoe ik mijn terugreis na de retraite heb ervaren. In dat zelfde jaar heb ik geassisteerd tijdens de Winterretraite.

Waarom zoek je de Stilte?

Ik heb iets met de (Heilige) Stilte. Enerzijds omdat ik daar vroeger te weinig van heb kunnen genieten, als het er überhaupt al was, ik kom namelijk uit een vrij attached (handelend) gezin. Anderzijds vanwege de ruimte en de leegte die de Stilte me geeft. Ik voel mezelf meer en daardoor ervaar ik meer contact met anderen.

In de Stilte tref ik mezelf aan. In de Stilte voel ik mezelf, ervaar ik mijn lichaam. In de Stilte ben ik er helemaal. Er zijn 3 lagen in mezelf. Als ik mediteer, ben ik me steeds meer van bewust van deze lagen: de Denklaag, de Voellaag en de Zijnslaag.

In het begin van de retraite merk ik dat ik nog best wel in mijn denklaag zit, er komt heel wat voorbij. Ik zit nog in de attached modus. Deze gedachten begroet ik dan: Hallo gedachte. Ze komen voorbij, ze mogen er zijn. Meestal trekken ze dan vanzelf weer naar de achtergrond. Door met mijn aandacht te verleggen naar mijn lichaam en mijn ademhaling, help ik mijn gedachten om voorbij te gaan.

Hoe hou je het vol?

Na een dag of 2 komt er meer rust in mijn hoofd en word ik me meer gewaar van mijn lichaam. Daar gebeurt ook veel. Door het lange zitten, de zitmeditaties duren 20 minuten, gaat mijn lichaam signalen geven vanuit mijn rug of nek. Ook dit begroet ik dan: hallo pijnlijke onderrug, hallo strakke nek. Met mijn adem verzacht ik deze pijn.  Of ik leg mijn hand er op. Soms kan het gebeuren dat er met de pijn een emotie naar voren komt. Meestal merk ik dan ook dat mijn denken weer actiever wordt.

Tijdens de Stilteretraite kan je altijd een korte sessie van 20 minuten aanvragen bij de begeleider. Het kan helpen om even de pijn en de emotie te benoemen, even helemaal waar te laten zijn. Het uitspreken is soms onoverkomelijk. Dan laat je de  emotie even helemaal Zijn in het moment. Bovendien laat je dan de identificatie met de emotie even los, zodat je er van een afstand naar kunt kijken en erkenning aan kunt geven.

 

Wat doe je als je mediteert?

Als je nog niet zo ervaren bent met mediteren, kan het helpen om de Innerlijke Massage Meditatie te doen. Alle aandacht richt je op je lichaam, stap voor stap. Je begint met je voeten, onderbenen, knieën, bovenbenen, onderlichaam, rug en zo door naar de schouders, nek en hoofd, borst, armen, handen, buik en onderbuik.

Alles wat je waarneemt in jezelf verwelkomen. Dat kan simpelweg door je handen aandachtig naar je borst te brengen. Ook kan het prettig zijn om je handen op andere plekken van je lichaam te leggen, daar waar het even lastig voelt of pijnlijk.

Eigenlijk zorg je met compleet volle aandacht goed voor jezelf.

Wat vind je van het vaste programma?

Voor mij is de vaste structuur van het programma erg fijn. Op de een of andere manier geeft me dat juist meer rust. Het is ook heerlijk dat eten en drinken helemaal geregeld wordt. Eigenlijk voelde het de eerste keer als een week vakantie. Een geschenk wat ik mezelf heb gegund. Het programma is zo opgebouwd, dat je de dag begint met lichaamswerk, meditatie en ontbijt. Deze rituelen heb ik thuis ook ingevoerd, het is fijn om zo de dag met jezelf op te starten.

In het begin is het wel wat vreemd om met een groep samen aan tafel te zitten en samen te eten, zonder elkaar te spreken. Samen eten is toch vaak een moment om even de dag door te praten. Door de stilte vallen er juist andere dingen op: geluiden in de keuken, het klinken van de lepels in de soepkommen, het borrelen van de buiken. Zaken waar je normaal nooit zo bij stilstaat.

Is de overgang van de retraite naar je gewone leven niet te groot?

Hoe langer de stilte duurt, hoe moeilijker het is om weer te spreken. Dat is echt zo. De spanning om weer te spreken na een week stilte voelde ik steeds hoger oplopen, dat voelde ik in mijn lichaam. Daar was ik me bewust van. Het was erg spannend om weer te praten, om de Heilige Stilte weer te doorbreken. Het fijne is eigenlijk wel, dat iedereen dat zo voelt. De kracht van compassie is ook voelbaar in de groep. Dat heb ik gevoeld. Bijzonder dat je na een week samen doorgebracht te hebben, zonder elkaar te spreken, dan toch het gevoel hebben dat je veel met elkaar hebt gedeeld.

 

Wat doe je nog meer tijdens de Stilteretraite, naast de meditaties?

Er is in de week ook vrije tijd. Ik heb veel tijd in de bibliotheek doorgebracht, een fijne plek om te zijn. Met heel veel wijsheden. Door de rust kreeg ik veel zin om te lezen, terwijl ik normaal niet zo’n lezer ben. 

Ook heb ik tijdens die Stilteretraite erg genoten van de korte Stiltewandelingen samen in duo’s. De wandelingen met de zintuigen opdrachten: voelen, ruiken, horen, proeven en zien. Ik vond het fijn om iemand dingen te laten zien, te laten voelen en ervaren, te delen. Ik genoot er van om dingen over het leven en de vergankelijkheid te laten zien en delen, dat alles in beweging is. Alles om me heen in de tuin. Bloemen en kruiden die stralen, maar ook planten die zijn vergaan en weer voeding zijn voor nieuwe planten. Ik ben heel dankbaar dat ik dit heb meegemaakt.

De stilte heeft me goed gedaan. Alles lijkt veel puurder in zijn verschijningsvorm.

Wat neem je na de stilteretraite mee naar je dagelijks leven?

Dat is een goede vraag. Ik merk dat ik het echt nodig heb om iedere ochtend in rust met mezelf de dag op te starten. Als ik contact voel met mijn lichaam en dus met mezelf, dan ervaar ik het contact met anderen in mijn dagelijks leven ook intenser. Dat merk ik thuis en op mijn werk. De andere kant van de medaille is ook dat het in mijn werk op school  nogal eens moeilijk is om dat gevoel vast te houden. Ik werk in het onderwijs, sta iedere dag voor groepen, die me uitdagen handelend op te treden. (attached, reactief) Ik ben me er wel bewuster van geworden dat ik zelf kan kiezen om, bijvoorbeeld tijdens de pauzes, dit niet meer te doen. Laatst bijvoorbeeld heb ik er voor gekozen om tijdens de lunchpauze eens niet gezellig mee te doen met geklets in de docentenkamer. Maar gewoon rustig op een stoel te zitten en mijn lichaam gewaar te worden. Voor de klas merk ik dat de leerlingen hier ook rustiger van worden. De overgang van mijn werk naar huis breng ik door in de auto, in stilte. Vroeger deed ik vaak de radio aan, tegenwoordig zet ik vaker de radio bewust uit.

Zou je de stilteretraite nog eens willen meemaken?

Ja, zeer zeker, het is geloof ik echt mijn ding geworden.

Na afloop zei ik het volgende:

“Deze plek, de kapel, de sereniteit van de stilte. De grond hier voelt goed, ik voel vertrouwen. Het is goed om hier te zijn. Dat had ik de vorige keer al gemerkt toen ik de kapel binnen kwam. Ik ga hier zeker nog eens komen. Misschien wel vaker dan eens.”